گروه علمی برون‌مرزی

 

مدیر گروه: دکتر محمد دبیرمقدم
اعضای شورای علمی: دکتر غلامعلی حدّاد عادل، دکتر اصغر دادبه، دکتر مسعود قاسمی، حسن قریبی، محمدکاظم کاظمی، نصرالله کاظمی کامیاب، دکتر علی‌اشرف مجتهد شبستری، دکتر غلامعلی منتظر.
مشاوران: دکتر دادخدا سیم‌الدین، دکتر محمدهاشم عصمت‌اللهی، دکتر نورعلی نورزاد

 

تعریف
کشورهای صاحب تمدن و فرهنگ و زبان بسیار قدیمی و غنی، برای حراست از فرهنگ و زبان خود ملزم به انجام فعالیت‌های ویژه‌ای هستند. جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان یکی از کشورهای متمّدن جهان، از این قاعده مستثنا نیست و لذا باید با برنامه‌ریزی علمی و اجرای طرح‌های آموزشی و پژوهشی متنوع از فرهنگ و زبانش پاسداری کند.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌عنوان مرجع رسمی حفظ قوّت و اصالت و رواج زبان و ادب فارسی و گسترش حوزهٔ قلمرو آن در داخل و خارج از کشور و ایجاد نشاط و بالندگی در زبان فارسی، به تناسب مقتضیات زمان و پیشرفت علوم و فنون بشری، و به‌نظور اجرای اهداف و وظایفش، تشکیل گروه علمی برون‌مرزی را تصویب کرد. حوزهٔ فعالیت این گروه علمی در مرحله اوّل بیشتر بر روی کشورهای فارسی‌زبان (افغانستان و تاجیکستان) متمرکز است، و در مرحلهٔ بعد شامل کلیهٔ کشورهایی می‌شود که در آن‌ها زبان فارسی، به‌عنوان یکی از زبان‌های مطرح، رایج است و یا کشورهایی که ایرانیان مقیم از اقلیت قابل توجّهی برخوردارند.

 

هدف

  • به‌منظور گسترش و تقویت زبان فارسی در دو کشور افغانستان و تاجیکستان و به طور کلی در خارج از کشور و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود در این کشورها، در جهت ارتقاء سطح فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی و متون آموزشی زبان و ادب فارسی، و همچنین تأمین ضرورت‌های لازم برای تطبیق و تبدیل زبان فارسی به زبان علم، گروه علمی برون‌مرزی تشکیل شده‌است.
وظایف
  • ارائه و اجرای طرح‌های آموزشی و پژوهشی برای ارتقاء فعالیت‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی در زمینه‌های مرتبط با زبان و ادب فارسی در کشورهای تاجیکستان و افغانستان و ارتباط فعال با مراکز علمی و دانشگاهی این دو کشور؛
  • هماهنگی نهادهای واژه‌گزینی سه کشور ایران، افغانستان و تاجیکستان در امر واژه‌گزینی و یافتن راهکارهایی که نهایتاً به یکدست کردن شیوه‌های واژه‌سازی و رواج معادل‌ها در سه کشور منجر شود؛
  • تعامل در سیاست‌گذاری‌های مشترک زبانی و استفاده از تجارب و ظرفیت‌های زبانی دو کشور افغانستان و تاجیکستان برای یافتن معادل‌ها؛
  • تلاش برای معرفی کتاب‌های درسی در هر سه کشور؛
  • بررسی آسیب‌هایی که در کشورهای افغانستان و تاجیکستان زبان فارسی را تهدید می‌کند؛
  • شناسایی و معرفی استادان و پژوهشگران و صاحب‌نظران جهت همکاری در طرح‌های مشترک مرتبط با زبان و ادب فارسی؛
  • جمع‌آوری زبان‌ها و گویش‌های رایج و ادبیات منظوم و منثور عامیانه در دو کشور افغانستان و تاجیکستان؛
  • تبادل نسخ خطی و چاپی بین فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نهادهای مرتبط در دو کشور افغانستان و تاجیکستان و برگزاری نمایشگاه‌های مشترک نسخه‌های خطی فارسی و ارسال انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مراکز علمی و دانشگاهی این دو کشور؛
  • ارتقاء سطح همکاری‌های بین فرهنگستان زبان و ادب فارسی، فرهنگستان علوم افغانستان و کمیتهٔ اصطلاحات تاجیکستان، به‌خصوص در بخش واژه‌گزینی و هماهنگی در معادل‌سازی؛
  • آموزش خط و زبان فارسی در تاجیکستان با عطف توجّه خاص به استفاده از فنّاوری‌های جدید؛
  • برگزاری همایش‌های منطقه‌ای درزمینهٔ ادبیات معاصر؛
  • همکاری با سازمان‌های منطقه‌ای در برگزاری نشست‌های علمی و ادبی مرتبط با زبان و ادب فارسی و بزرگداشت مفاخر ادب فارسی؛
  • همکاری مشترک فرهنگستان زبان و ادب فارسی با نهادهای آموزش عالی کشور (وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری، وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی) در برگزاری همایش‌های علمی در رشته‌های مختلف و استفاده از فنّاوری‌های جدید، در کشورهای افغانستان و تاجیکستان، به‌منظور رواج زبان فارسی به‌عنوان زبان علم؛
  • اجلاس دوره‌ای مشترک رؤسای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، رئیس فرهنگستان علوم افغانستان و رئیس کمیتهٔ اصطلاحات تاجیکستان، به‌منظور ارزیابی پیشرفت طرح‌های آموزشی و پژوهشی مشترک زبان فارسی و تصویب برنامه‌های آینده؛
  • انتشار مجلهٔ مشترک.