آموزش زبان فارسی و سبک زندگی اسلامی در پنج کشور منطقه

 
محمدرضا دربندی، معاون امور بین‌الملل بنیاد سعدی، ضمن تشریح فعالیت‌های این بنیاد از تألیف متون آموزشی مبتنی بر سبک زندگی اسلامی خبر داد. وی همچنین توسعۀ آموزش زبان فارسی را در دبیرستان‌های کشورهای مختلف، از جملۀ برنامه‌های در دست انجام این بنیاد اعلام کرد.
    به گزارش خبرگزاری تسنیم، یکی از مباحث مهمی که در سال گذشته به‌واسطۀ توجه رهبر فرزانۀ انقلاب اسلامی و اظهار نگرانی ایشان مورد توجه مسئولان و رسانه‌ها قرار گرفت،‌ وضعیت زبان فارسی بود. رهبر انقلاب در سخنان خود ضمن اظهار نگرانی شدید نسبت به زبان فارسی، انتقاداتی را دربارۀ وضعیت این زبان در داخل و خارج از کشور بیان فرمودند.
    زبان فارسی، علاوه بر ایران، در منطقه نیز به‌عنوان یک عامل راهبردی و مهم تلقی می‌شود. در طول تاریخ نیز استعمارگران هرگاه خواسته‌اند بر ملتی چیره شوند،‌ نخستین هدف خود را تغییر زبان قرار داده‌ند. از طرف دیگر، زبان به‌عنوان عامل اتحاد و پیوند کشورهای هم‌زبان به شمار می‌رود و از همین روست که اهیمت زبان فارسی در منطقه و در میان کشورهای افغانستان و‌ ایران و تاجیکستان اهمیتی فوق‌العاده دارد.
    سخنان رهبر انقلاب موجب شد تا عده‌ای از کارشناسان نیز به‌زعم خود وارد میدان شوند و در رفع نگرانی رهبر انقلاب بکوشند. در میان اظهار نظرهای کارشناسان، مهم‌ترین انتقادات متوجه نهادهایی چون فرهنگستان زبان و ادب فارسی و آموزش‌وپرورش و بنیاد تازه‌تأسیس سعدی بود.
    بنیاد سعدی به‌منظور تقویت و گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور و ایجاد تمرکز و هم‌افزایی و انسجام در فعالیت‌های مرتبط با این حوزه و بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های موجود کشور، تأسیس شد تا براساس اهداف و سیاست‌ها و راهبردها و ضوابط حاکم بر روابط فرهنگی بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران، مدیریت راهبردی و اجرای فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی و فرهنگی و رسانه‌ای را در حوزۀ گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور، با هماهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، عهده‌دار شود.
    اکنون چهارده ماه از افتتاح رسمی این بنیاد می‌گذرد،‌ اما مشخص نیست بنیاد سعدی تا کنون چه اقداماتی انجام داده است؟ سیّد‌ محمدرضا دربندی، معاون امور بین‌الملل بنیاد سعدی، در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم، با اشاره به اقدامات انجام‌یافته در این بنیاد در طی یک سال گذشته، گفت: بخش نخست اقدامات ما جنبۀ ساختاری داشت که شامل تنظیم نمودار سازمانی و شرح وظایف معاونت‌ها و جز این‌ها می‌شد‌. همچنین سه جلسۀ هیئت امنا به ریاست معاون اول رئیس جمهوری و چهار وزیر تشکیل شد تا سازوکار بنیاد مشخص شود. ما کارشناسان بنیاد و همکاران را بین کشورهای همسایه و کشورهای ویژه‌ای که در مناطق مختلف هستند تقسیم کردیم. این کارشناسان وظیفۀ رصد وضعیت زبان فارسی را در کشور مقصد بر عهده دارند.
    وی ادامه داد:‌ همچنین نخستین جلسۀ شورای سیاست‌گذاری بنیاد را که شامل شانزده عضو متخصص در رشته‌های زبان و ادبیات فارسی و زبان‌شناسی و آموزش زبان فارسی به غیرایرانیان هستند،‌ تشکیل دادیم. در کنار این، یک دورۀ دانش‌افزایی برگزار کردیم که در آن صد نفر از استادان و دانشجویان از ۲۷ کشور جهان، به مدت یک ماه در ایران تحت آموزش قرار گرفتند‌. همچنین استادان بومی کارمند بنیاد را که در گروه‌های زبان دانشگاه‌های کشورهای مختلف از جمله بنگلادش و‌ افغانستان و پاکستان و … حضور دارند، سامان دادیم.
    آقای دربندی تصریح کرد:‌ بنیاد سعدی همچنین شناسنامه‌ای از وضعیت زبان فارسی در کشورهای همسایه و مناطق مهم جهان تهیه کرد که نشان می‌دهد وضعیت موجود چگونه است و چه باید کرد. فعالیت آخر ما نیز ارسال منابع آموزشی و کمک‌آموزشی برای کتابخانه‌های شعب زبان و ادبیات فارسی است که شامل کتاب‌هایی در حوزۀ ادبیات فارسی و آموزش این زبان بود.
    وی با اشاره به اقدامات در حال انجام بنیاد سعدی گفت:‌ تا کنون کتاب‌هایی که در زمینۀ آموزش زبان فارسی تألیف شده،‌ تجربی بوده‌اند و روش منسجمی نداشته‌اند. بر اساس احساس نیازی که در این حوزه می‌شد، بنیاد سعدی اقدام به تألیف دورۀ کتاب‌های آموزش زبان فارسی با روش‌شناسی آموزشی و علمی کرد که در شهریورماه سال ۱۳۹۳ نخستین جلد این مجموعه منتشر می‌شود.
    دربندی تصریح کرد:‌ همچنین مقدمات راه‌اندازی آموزش زبان فارسی را در فضای مجازی فراهم کرده‌ایم. کارهای فنی خرید سِروِر و نرم‌افزارها و سخت‌افزارها در حال انجام یافتن است که آغاز این حرکت در فضای مجازی اواخر تابستان ۱۳۹۳ صورت خواهد گرفت‌. همچنین در حال شناسایی شعب مختلف زبان فارسی در جهان هستیم. سیصد دانشگاه در دنیا  آموزش زبان فارسی را در قالب رشتۀ زبان و ادبیات فارسی دنبال می‌کنند‌، اما اطلاعات ما ناقص است. ما در حال شناسایی این دانشگاه‌ها هستیم تا بتوانیم اطلاعات کاملی داشته باشیم و بر مبنای این اطلاعات بتوانیم ارتباط قوی‌تری برقرار کنیم.
    وی افزود: همچنین ما برای ۱۲ کشور‌‌، ۱۲ شورای راهبردی تعیین کردیم. اعضای این شوراها، سفرا، رایزن‌های فرهنگی، اساتید زبان فارسی،‌ کارشناسان وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات هستند. نخستین جلسه این شورای راهبردی در اردیبهشت ماه برگزار خواهد شد و پس از این جلسه‌،  ۱۲ شورای مذکور فعالیت خود را آغاز خواهند کرد. اعضای این شوراها‌، وضعیت موجود را بررسی و وضعیت مطلوب را ترسیم کرده و به تدوین برنامه برای سال آینده در این کشورها می‌پردازند.
    آقای دربندی همچنین از آموزش زبان فارسی در دبیرستان‌های پنج کشور خبر داد و گفت:‌ در دبیرستان‌های کشورهای ارمنستان و لبنان و‌ گرجستان و ترکمنستان و آذربایجان، زبان فارسی به‌عنوان زبان اختیاری در کنار زبان‌های عربی و آلمانی و فرانسه تدریس می‌شود که در تلاش هستیم این امر را توسعه دهیم. به همین منظور مذاکره با آموزش‌وپرورش کشورها را آغاز کرده‌ایم؛‌ چرا که اگر در دبیرستان‌ها این زبان به‌صورت علمی آموزش داده شود،‌ پس از فارغ‌التحصیلی، آمار ورود دانشجویان به رشتۀ زبان و ادبیات فارسی افزایش پیدا می‌کند.
    وی در ادامه افزود:‌ ما همچنین به‌منظور توسعۀ شعب زبان فارسی بودجه‌ای را در نظر گرفته‌ایم و از میان استادان بومی کشورها که به ایران آمده‌اند و موفق به اخذ دکتری زبان و ادبیات فارسی شده‌اند و یا در کشور خود این رشته را خوانده‌اند‌، نخبگان را استخدام کرده‌ایم و از آن‌ها خواسته‌ایم که در شعب زبان فارسی در آن کشور مشغول به کار شوند؛‌ چرا که بسیاری از فارغ‌التحصیلان زبان و ادبیات فارسی در شعب مختلف زبان فارسی توانایی مکالمه به زبان فارسی را ندارند و یا فارسی ایرانی را نمی‌دانند. با حضور این استادان این نقیصه برطرف می‌شود.
    شناسایی نخبگان حوزۀ آموزش زبان فارسی بین دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری به‌منظور جایگزینی این نخبگان با استادان بازنشسته،‌ ایجاد بانک اطلاعات در زمینۀ استادان،‌ همایش‌ها، کتاب‌های آموزش زبان فارسی، نشریات  و …‌ شناسایی سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در حوزۀ زبان فارسی در سطح بین‌الملل و ایجاد ارتباط با آن‌ها از دیگر اقدامات بنیاد سعدی در سال ۹۳ است که دربندی به آن‌ها اشاره کرد.
    معاون بین‌الملل بنیاد سعدی در پاسخ به این پرسش که یکی از اهداف گسترش زبان فارسی در سطح جهان گسترش سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی است،‌ و اینکه بنیاد سعدی برای این منظور چه اقداماتی را به انجام رسانده است، گفت: ما از سه ابزار در این زمینه استفاده کرده‌ایم. در حوزۀ تألیف کتاب‌‌های آموزش زبان فارسی و محتوایی که برای تدریس در فضای مجازی در دست تدوین است، این موضوع را با نگاه ویژه‌ای دنبال کردیم. برای نمونه، اینکه در تولید محتوا چه موضوعی‌ و چه کلمات و جملاتی را آموزش دهیم که بتواند فرهنگ هفت‌هزارسالۀ ایران و هزاروچهارصد سالۀ ایرانِ اسلامی را نشان دهد‌، بسیار مورد تأکید ما بود.‌ این امری رایج است که در تمام کشورها انجام می‌شود؛ همان طور که کتاب‌های آموزش زبان انگلیسی سبک زندگی غربی را ترویج می‌کنند،‌ ما نیز باید سبک زندگی اسلامی را در کنار آموزش زبان فارسی دنبال کنیم.
    وی ادامه داد:‌ هدف  ما از آموزش زبان تنها‌ گسترش آن نیست؛ هدف ما این است که زبان به‌عنوان محملی باشد برای انتقال فرهنگ ارزشمند ایرانی اسلامی و به این منظور همۀ تلاش خود را به کار گرفته‌ایم. همچنین ما مجموعه‌ای از کتاب‌های مشاهیر ایران را که به زبان ساده و عمدتاً برای مخاطب کودک و نوجوان نوشته شده و توسط کانون پرورش فکری منتشر شده است،‌  تهیه کرده‌ایم تا در اختیار زبان‌آموزان فارسی در نقاط مختلف جهان قرار دهیم. این زبان‌آموزان می‌توانند متن سادۀ این کتاب‌ها را به‌راحتی بخوانند و از این طریق نیز با سبک زندگی و فرهنگ ایرانی و اسلامی آشنا شوند. این کتاب‌ها در کتابخانه‌های اتاق‌های ایران و گروه‌‌های زبان فارسی جای می‌گیرد.
    دربندی در پایان با اشاره به اظهار نگرانی رهبر انقلاب از وضعیت زبان فارسی گفت: سخنان رهبری دو بخش دارد؛ یک بخش در ارتباط با داخل کشور است، که طبیعتاً متولی خاص خود را دارد. اما بخشی از سخنان ایشان دربارۀ گسترش زبان فارسی در خارج از کشور است. ما جزوه‌ای به نام کلمۀ طیبه (برگرفته از سخنان رهبر انقلاب دربارۀ زبان فارسی) تدوین کرده‌ایم که شامل تمامی سخنان معظمٌ‌له از ابتدای دوران ریاست جمهوری تا همین اواخر است.‌ این جزوه مرام‌نامۀ بنیاد سعدی است.