قواعد لفظ‌گذاری و مبانی و فرایند‌های ساخت اصطلاح

قواعد لفظ گذاری و مبانی و فرایند‌های ساخت اصطلاح
 
سعید رفیعی خضری (عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی)
 
چکیده: اصطلاح واحد واژگانی در حوزۀ زبان برای مقاصدِ ویژه است. این واحدِ واژگانی در قالبِ لفظ بیانگر مفهومی است که به مصداقی عینی یا ذهنی در جهان خارج یا جهان‌های ممکن ارجاع می‌دهد. قواعد لفظ‌گذاری و مبانی و فرایند‌های ساخت اصطلاح در هر زبان تابع ساختار‌های واژگانی صرفی و نحوی و واجی همان زبان است و باید بیشتر با معیار‌های ملی و منطقه‌ای همان زبان همخوانی داشته باشد تا با معیارهای بین‌المللی؛ اما قواعد و مبانی‌ و فرایند‌هایی وجود دارند که به سبب عام بودن در بیشتر زبان‌ها دیده می‌شوند. شناخت این قواعد و مبانی و فرایند‌ها می‌تواند در درک بهتر رابطۀ «مصداق ـ لفظ ـ مفهوم» در همۀ عرصه‌های علم و فنّاوری به متخصّصان و مترجمان و فرهنگ‌نویسان و حتّی دانشجویان، نه‌تنها در جوامع تولیدکنندۀ علم و فنّاوری که در جوامع واردکنندۀ آنها نیز، کمک کند. در این مقاله، توصیفی از این قواعد و مبانی و فرایند‌ها ارائه می‌شود.
 
کلیدواژه‌ها: لفظ‌گذاری، ساخت اصطلاح، مبانی و فرایندها