دیوان سید حسن غزنوی، نویافته‌ها و تصحیح مجدد

 
دوشنبه، بیست ‌و پنجم دی‌ماه ۱۳۹۶، هفتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد. در این نشست دکتر عباس بگ‌جانی، پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی، در موضوع «دیوان سید حسن غزنوی، نویافته‌ها و تصحیح مجدد» سخنرانی کرد.
    در ابتدای این مراسم دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، ضمن معرفی کوتاه دکتر بگ‌جانی و موضوع سخنرانی وی، از ایشان درخواست کرد که سخنرانی خود را ارائه کند.
    دکتر عباس بگ‌جانی در ابتدای سخنان خود اظهار کرد: سید حسن غزنوی (م ۵۵۶ق) از شاعران توانمند زبان و ادب فارسی است که دیوان او نخستین بار در سال ۱۳۲۸ش. به همّت محمدتقی مدرس رضوی، منتشر شد. استاد در آن روزگار در حدّ مقدورات خود تلاش کرد متنی صحیح از دیوان سید حسن به دست دهد، اما به‌سبب متأخر بودن نسخه‌ها و اغلاط و تصحیف‌های آن‌ها، ابهامات و اشکالاتی به چاپ ایشان راه یافت.
    وی با برشمردن حوزه‌هایی که این اشکالات در آن‌ها راه یافته است افزود: این اشکالات در چند حوزه قابل بررسی است: شیوۀ تصحیح (مشخص نبودن نسخۀ اساس و شیوۀ استفاده از سایر نسخه‌ها، مشخص ‌نبودن منبع برخی ابیات و اشعار، ناقص ‌بودن نسخه‌ها)؛ نسخه‌بدل‌ها (ذکر نسخه‌بدل‌ها بدون رمز نسخه، عرضۀ ناقص نسخه‌بدل‌ها، ترجیح بی‌دلیل حاشیه بر متن، یکسانی حاشیه و متن)؛ صورت‌ها و ضبط‌های نادرست؛ افتادگی‌ها (اشعار، ابیات)؛ اشکالات کلّی (تکرار ابیات و اشعار، غلط‌های چاپی، نداشتن تعلیقات و نقص در نمایه‌های پایانی).
    وی در ادامه افزود: نگارنده با آگاهی از این مسائل، از چند سال پیش سرگرم تصحیح علمی و انتقادی این متن بوده و کوشیده است تا حدّ امکان نواقص و اشکالات مذکور را رفع کند. برای نیل به این مقصود و یافتن نسخه‌هایی موثق از دیوان این شاعر ارجمند، افزون‌بر کتابخانه‌های داخلی، در کتابخانه‌های کشورهای دیگر نیز جست‌وجوها کرده‌ و دست‌نوشته‌هایی از کتابخانه‌های انگلیس و ترکیه به دست آورده است که بسیاری از کاستی‌های طبع مدرس را برطرف می‌کنند. گذشته از این‌ها، نتیجۀ تحقیقات خود را در باب شعر و شخصیت و ممدوحان سید حسن غزنوی در مقدمه‌ای عرضه نموده و نیز تعلیقات مفصّل و انواع نمایه‌هایی که مستلزم متن‌های این‌چنینی است به پایان متن افزوده است.
    هفتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور شماری از اعضای پیوسته و وابستۀ فرهنگستان، از جمله دکتر محمد دبیرمقدم، دکتر علی‌اشرف صادقی، دکتر بدرالزمان قریب، دکتر محمود عابدی، دکتر مسعود جعفری، و همچنین برخی از اعضای هیئت علمی، مدیران و پژوهشگران فرهنگستان زبان و ادب فارسی و علاقه‌مندان برگزار شد.